PROFILEER JEZELF

(Juli, 2022) ‘PROFILEER JEZELF’: In samenwerking met Afdeling Buitengewone Zaken ben ik gevraagd om een interactieve installatie te ontwerpen die (etnisch) profileren bespreekbaar maakt binnen de context van de politie. In Rotterdam en Spijkenisse gingen we in gesprek met voorbijgangers over hun ervaringen en de manier waarop die zich verhouden tot hoe de politie zegt te profileren.

Ditmaal mochten mensen op straat zichzélf profileren – te beginnen met een polaroidfoto die uit een ‘surveillance-camera’ valt. Met de foto in de hand konden ze bij een schuifbord de volgende vraag proberen te beantwoorden: welke factoren denken ze dat er meespelen bij henzelf, in de ogen van de politie, als mogelijke indicatoren van ‘verdacht gedrag’? Vervolgens volgde de onthulling; het bord klapt open, waarachter het perspectief van een agent schuilt, die heeft ingevuld hoe hij of zij zegt te werk te gaan.

De vergelijking tussen de twee perspectieven bleek het startpunt voor tientallen eerlijke, open en respectvolle gesprekken over de relatie tussen ‘burger’ en politie. Uit de resultaten bleek dat een deel van de participanten ervoer dat ze regelmatig als ‘verdacht’ werden beschouwd, zowel door de politie als andere autoriteiten of mensen op straat. Zij hadden het idee dat dit vanwege hun afkomst was. Deze verhalen leidden vaak tot persoonlijke verhalen over bepaalde vormen van discriminatie en racisme waarmee ze in de maatschappij te maken kregen; diepgewortelde fenomenen die óók de politie kunnen raken. Andere mensen hadden veelal prettige ervaringen met de politie, maar waren zich wel bewust van de ervaringen van anderen en reflecteerden veelvuldig op mogelijke oorzaken en oplossingen. Daarbij was er veel respect voor het werk dat de politie doet en begrip voor de vele dilemma’s waarmee agenten dagelijks te maken krijgen. Sommigen stelden vragen bij de ‘objectieve maatstaven’ die de Politie hanteert. Deze mensen vonden het jammer dat dit, in hun ogen, niet genoeg kritisch bevraagd lijkt te worden – waardoor een openhartig gesprek niet goed mogelijk is. Het feit dat we met deze installatie de straat op gingen, werd dan ook enorm gewaardeerd.

Er was een breed gedeeld sentiment dat dit gesprek echt gevoerd móet en kán worden, waarin agenten hun kwetsbaarheid en twijfels mogen delen. Hoewel dit niet altijd even vanzelfsprekend is in de Nederlandse context, waar veel ongemak heerst over dit soort onderwerpen, bleek uit de tests dat het in deze vorm juist goed werkte. Zo deden er ook twee politieagenten mee, die het gesprek aangingen met voorbijgangers en ervaringen uitwisselden.